image-154159-anxodeis-diataraxes.jpg?1444395919646

ΑΓΧΩΔΕΙΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ


Ορισμός και διάκριση του φυσιολογικού και παθολογικού φόβου και άγχους:
  • Ο φόβος είναι μία φυσιολογική προσαρμοστική αντίδραση, όταν το άτομο αντιλαμβάνεται έναν κίνδυνο ή μία απειλή για τη σωματική του ασφάλεια ή ακεραιότητα.
  • Το άγχος είναι ένα περίπλοκο γνωστικό, συναισθηματικό, σωματικό και συμπεριφορικό σύστημα, το οποίο ενεργοποιείται, όταν το άτομο έρθει αντιμέτωπο με γεγονότα ή καταστάσεις τις οποίες θέλει να αποφύγει, γιατί τις αντιλαμβάνεται ως απρόβλεπτες, ανεξέλεγκτες και απειλητικές.

Ο φόβος είναι το βαθύτερο συναίσθημα σε όλες τις διαταραχές του άγχους, ενώ το άγχος περιγράφεται ως ένα διαρκές αίσθημα απειλής, το οποίο πέρα από το φόβο, περιλαμβάνει αισθήματα ευαλωτότητας, αβεβαιότητας και ανικανότητας. Οι ερωτήσεις που επικρατούν στο μυαλό του ατόμου είναι του τύπου «Τι θα συμβεί αν;»
image-154127-divider_dots.png?1444394803816
Παρακάτω παρατίθενται τα στοιχεία τα οποία χαρακτηρίζουν τον παθολογικό φόβο και άγχος. Δεν είναι υποχρεωτικό να συνυπάρχουν και τα πέντε: 
  • Δυσλειτουργική σκέψη: Το άτομο, σε μία κατάσταση που η άμεση παρατήρηση αποδεικνύει ότι είναι ουδέτερη ή μη απειλητική, εκτιμά με τη σκέψη του λανθασμένα ότι βρίσκεται σε μεγάλο κίνδυνο, με αποτέλεσμα να βιώνει υπερβολικό φόβο.
  • Έκπτωση της λειτουργικότητας: Το παθολογικό άγχος επηρεάζει σε σημαντικό βαθμό την κοινωνική ή/και επαγγελματική λειτουργικότητα του ατόμου. Το άτομο, όταν ενεργοποιείται το αίσθημα του φόβου, μπορεί να παγώνει ή να νιώθει παράλυτο και σταματά γενικότερα να βιώνει τη ζωή του ως παραγωγική και ικανοποιητική.
  • Επιμονή: Το παθολογικό άγχος διαρκεί πολύ περισσότερο χρονικά από την αναμενόμενη χρονική διάρκεια υπό φυσιολογικές συνθήκες. Το άτομο ζει τη ζωή του προσδοκώντας ότι θα εμφανιστεί κάποια απειλή ή κάποιος κίνδυνος και βιώνει έντονο άγχος, μόνο και με τη σκέψη μίας επικείμενης απειλής. Το άτομο με παθολογικό άγχος μπορεί να βιώνει αυξημένα επίπεδα άγχους για πολλά χρόνια.
  • Λανθασμένος φόβος: Το άτομο μπορεί να βιώνει απροσδόκητα έντονο φόβο, χωρίς να υπάρχει στην αντικειμενική πραγματικότητα ουσιαστική απειλή ή αυτή η απειλή μπορεί να είναι ήσσονος σημασίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η κρίση πανικού.
  • Υπερευαισθησία στο ερέθισμα: Τα άτομα με παθολογικό άγχος εκτιμούν λανθασμένα με τη σκέψη τους ένα μεγάλο εύρος συνθηκών ως απειλητικές, συγκριτικά με τα άτομα που δεν υποφέρουν από παθολογικό άγχος.

Συννοσηρότητα

Πιθανόν το παθολογικό άγχος να συνοδεύεται και από συμπτώματα κατάθλιψης ή/και κατάχρησης ουσιών, όπως το αλκοόλ, ως προσπάθεια του ατόμου να αντιμετωπίσει «φαρμακευτικά» το παθολογικό άγχος που τον κατακλύζει.

Συνήθεις αγχώδεις διαταραχές

Διαταραχή Πανικού χωρίς/με Αγοραφοβία η οποία χαρακτηρίζεται από έντονο αίσθημα φόβου, συνοδευόμενο από όλα ή ορισμένα από τα παρακάτω συμπτώματα:
                Αυξημένο αίσθημα καρδιακών παλμών
                Εφίδρωση
                Τρέμουλο
                Αίσθημα δύσπνοιας
                Αίσθημα πνιγμού
                Σφίξιμο, πόνος ή δυσφορία στο στήθος
                Κοιλιακός πόνος ή ναυτία
                Ζάλη, τάση για λιποθυμία ή αστάθεια
                Αίσθημα ότι δεν ζω την πραγματικότητα ή αίσθημα αποστασιοποίησης από τον εαυτό
                Μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα
                Εξάψεις (αίσθηση ζεστού ή κρύου)
                Φόβος ότι τρελαίνομαι
                Φόβος ότι πεθαίνω

Αγοραφοβία

Είναι η αποφυγή συνθηκών ή καταστάσεων, από τις οποίες, αν μου συμβεί κρίση πανικού, θα ήταν δύσκολο να αποδράσω, να μη ρεζιλευτώ ή να βοηθηθώ. Τέτοιες συνθήκες είναι συνήθως η οδήγηση, τα εμπορικά κέντρα, τα πολυκαταστήματα, τα εστιατόρια, τα μέσα μαζικής μεταφοράς κ.λπ.

Κοινωνική φοβία

Φόβος ότι το άτομο σε κοινωνικές καταστάσεις θα συμπεριφερθεί με έναν τέτοιο τρόπο ή θα γίνουν τόσο εμφανή τα συμπτώματα άγχους, ώστε να γελοιοποιηθεί.

Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή

Υπερβολικό άγχος και ανησυχία, την οποία το άτομο δυσκολεύεται να ελέγξει, σε πολλές δραστηριότητες.

​Το άγχος και η ανησυχία συνοδεύονται συνήθως από συμπτώματα, όπως:
  • Αίσθημα ανησυχίας
  • Αίσθημα κόπωσης
  • Δυσκολία συγκέντρωσης
  • Ευερεθιστότητα
  • Μυϊκή τάση
  • Δυσκολίες στον ύπνο

Ψυχαναγκαστική - Καταναγκαστική Διαταραχή

Ψυχαναγκασμοί είναι επίμονες σκέψεις, παρορμήσεις ή εικόνες, οι οποίες εισβάλλουν στη σκέψη, προκαλούν έντονο άγχος και δυσφορία, τις οποίες το άτομο προσπαθεί να καταπιέσει ή να αγνοήσει ή να εξουδετερώσει με κάποια άλλη σκέψη ή πράξη.

Καταναγκασμοί

Επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές, όπως πλύσιμο χεριών, ή νοητικές πράξεις, όπως μέτρημα, τις οποίες το άτομο νιώθει την παρόρμηση να εκτελέσει, ως απάντηση σε κάποιο ψυχαναγκασμό ή γιατί έτσι επιβάλλεται από κάποιους άκαμπτους κανόνες.
Οι παραπάνω αγχώδεις διαταραχές, μαζί με τη Διαταραχή Άγχους Αποχωρισμού, μπορούν να εμφανιστούν και στα παιδιά κι στους εφήβους
Η γνωστική συμπεριφορική θεραπεία είναι αποδεδειγμένα επιστημονικά η πιο αποτελεσματική θεραπεία για όλες τις αγχώδεις διαταραχές, σε όλο το ηλικιακό φάσμα.
Στόχος της θεραπείας είναι η τροποποίηση των δυσλειτουργικών σκέψεων και συμπεριφορών που συμβάλλουν στην εμφάνιση και διατήρηση του παθολογικού άγχους.